رد اعلامیه
مطالبی پیرامون پروسه گرفتن پذیرش از دانشگاه های آمریکایی برای ادامه تحصیل حقوقی، گرفتن ویزا، تحصیل، آزمون های حقوقی مثل وکالت، و زندگی دانشجویی در آمریکا! (بیشتر بدانید!)

تغییر جنسیت در ایران با پشتوانه فقهی و قانونی انجام می شود

  1. Vahid-Nasiri
    اولین فقیهی که درباره مسأله تغییر جنسیت نظر علمی داد، امام خمینی(ره) بود

    محمد بیدارمنش: وجود احکام فقهی مرتبط با این بخش از جامعه بخصوص در رساله استفتائات مراجع معظم، طرح بیش از ۳۰۰ پرسش و پاسخ فقهی از سوی مراجع و فقهای شیعه و نگارش ده ها مقاله و پایان نامه در این باره باز هم جامعه را به حمایت همه جانبه روانی و اجتماعی از آنان مجاب نکرده است. شاید دو جنسی ها و یا بیماران اختلال هویت جنسی در جامعه با مشکلات زیادی از نظر فردی و اجتماعی مواجه باشند که باید به بررسی همه جانبه آن پرداخت.
    حجة الاسلام دکتر محمد مهدی کریمی نیا از رساله سطح ۴ خود درحوزه های علمیه با عنوان «تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق» در سال ۸۷ دفاع کرد و اکنون این رساله در قامت یک کتاب خود را نمایان کرده است. با وی که بارها با موضوع تغییر جنسیت و مسایل مبتلابه افراد دو جنسی و نیز بیماران اختلال هویت جنسی در نشست های علمی و فقهی شرکت کرده است، با رویکرد فقهی، حقوقی به گفتگو نشستیم.
    *تغییر جنسیت به چه معناست و نظر فقه شیعه به عنوان یک مساله مستحدثه نسبت به آن چیست؟
    **تغییر جنسیت بدین معناست که مردی با عمل جراحی تبدیل به زن شود و یا برعکس و نیز هرگاه یک بیمار دو جنسی با عمل جراحی به یکی از دو جنس تبدیل شود. اولین فقیهی که این بحث را مطرح کرد، امام خمینی(ره) بود که در سال ۱۳۴۳ شمسی زمانی که در ترکیه تبعید بود با نگارش کتاب تحریر الوسیله این مسأله را مطرح ساخت، وی این مطلب را در جلد دوم تحریر الوسیله و در کنار مسائل جدید دیگر مثل تلقیح مصنوعی و پیوند اعضا و بانکداری بیان نموده است. امام خمینی(ره) در مسأله اول از مسائل ده گانه تغییر جنسیت می فرماید: «تغییر جنسیت مرد به زن یا زن به مرد با عمل جراحی، و نیز تغییر جنسیت خنثی و تبدیل وی به یکی از دو جنس مرد یا زن حرام نیست»؛ یعنی جایز است.
    از نظر امام(ره) دلیلی بر حرمت تغییر جنسیت وجود ندارد و با توجه به «اصل جواز» یا «اصل اباحه» عمل جراحی تغییر جنسیت برای بیماران جسمی یا روحی مجاز خواهد بود.
    قبل از امام خمینی(ره) کسی این بحث را مطرح نکرده بود و پس از آن؛ یعنی از سال ۴۷ که تحریرالوسیله در نجف به چاپ رسید تا سال ۶۴ هیچ تغییر و تحول فقهی را در این ارتباط شاهد نیستیم؛ تا این که شخصی خدمت امام(ره) می رسد و بیماری خودش را برای ایشان مطرح می کند و امام فتوای ویژه برای ایشان صادر می کند؛ به این عنوان که «تغییر جنسیت با تجویز طبیب مورد اعتماد، اشکال شرعی ندارد». این فتوای دوم امام خمینی در واقع،تأکیدی بر همان کلام ایشان در تحریر الوسیله است و از این جا به بعد کلید بحث فقهی تغییر جنسیت زده می شود.
    *پرسش مهمی که این جا مطرح می شود، این است که آیا تغییر جنسیت فقط در صورت اضطرار جایز است یا افراد به صورت تفننی و ماجراجویانه نیز می توانند اقدام به این کار کنند؟
    **آن چیزی که مدنظر فقهاست این است که اگر کسی بیمار باشد و اضطرار داشته باشد و راه درمان دیگری برای او وجود نداشته باشد، مجاز است تغییر جنسیت بدهد؛ البته نه این که الزاما واجب باشد و اساسا برای کسی که بیماری جسمی و یا روحی ندارد، تغییر جنسیت حرام است. در عمل هم پزشکان می گویند ما این گونه افراد را آزمایش می کنیم و اگر دچار اختلال هویت جنسی باشند، در آن صورت مجوز تغییر جنسیت صادر می شود و تا ۹۰ درصد هم آزمایش های پزشکی دقیق است.
    *اصولا چه افرادی مشکل دارند و نیاز به این عمل در آنها وجود دارد؟
    **کسانی که خواهان تغییر جنسیت هستند، چند گروه هستند: اول . گروه دو جنسی ها یا خنثی ها که نه مرد هستند و نه زن؛ و یا هم مرد هستند و هم زن، که این مورد بیشتر مشاهده می شود و معمولا یکی از جنسیتها در این افراد غلبه دارد. گروه دوم از کسانی که خواهان تغییر جنسیت هستند، افرادی اند که جنسیت واقعی آنان پنهان است. گروه سوم که خواهان تغییر جنسیت هستند، ترانسکشوال یا بیماران اختلال هویت جنسی هستند؛ بدین معنا، مردانی که از نظر روحی خود را زن می دانند، یا زنانی که خود را مرد می دانند و ما اینها را افراد دو گانه از نظر جسم و روح می دانیم. در این گونه افراد، جسم با روح هماهنگ نیست و اگر برای اینها درمانی وجود نداشته باشد، پزشکان برای رفع اختلال هویت جنسی، پیشنهاد تغییر جنسیت می دهند.
    *تاثیر حقوقی، فقهی و اجتماعی فتوای حضرت امام(ره) در این زمینه چه بود؟
    **بعد از فتوای امام خمینی(ره) مبنی بر جواز تغییر جنسیت بیماران اختلال هویت جنسی، یک رویه حقوقی در ایران شکل گرفت که به موجب آن، افراد بیمار به پزشکی قانونی ونیز دادگستری مراجعه می کنند و چنانچه بیماری آنان از طرف چند پزشک، احراز شده باشد، مجوز تغییر جنسیت به آنها داده می شود وآنگاه آنان به جراح مراجعه می کنند و تغییر جنسیت می دهد و سپس مستند به حکمی که از دادگاه گرفته اند شناسنامه، کارت ملی، مدارک دانشگاهی و سایر مدارک قانونی خود را به جنسیت و نام جدید عوض می کنند.
    *وضعیت این افراد بعد از تغییر جنسیت از نظر ازدواج، مهریه، ولایت، حضانت فرزندان و سایر مسایل چه می شود؟
    **امام خمینی (ره) غیر از مسأله جواز تغییر جنسیت، مسایل فقهی مرتبط با تغییر جنسیت را مطرح ساخته اند؛ از جمله: مسأله ازدواج پس از تغییر جنسیت، مسأله ولایت و حضانت کودکان پس از تغییر جنسیت، مسأله ارث و عناوین خانوادگی و…
    امام خمینی(ره) می فرمایند، با تغییر جنسیت بسیاری از احکام فقهی هم تغییر می کند؛ مثلا خواهر با تغییر جنسیت برادر می شود و برادر با تغییر جنسیت، به خواهر تبدیل می شود؛ عمه با تغییر جنسیت، عمو می شود و برعکس و دایی با تغییر جنسیت به خاله تبدیل می شود و برعکس؛ اما این که آیا بعد از تغییر جنسیت پدر، وی به مادر تبدیل می شود یا نه؟ و نیز آیا مادر با تغییر جنسیت به پدر تبدیل می شود یا نه؟ امام خمینی(ره) و بسیاری دیگر از مراجع معظم در این مسأله تردید می کنند و این مسأله را نمی پذیرند و معتقدند، پدر اگر به زن تبدیل شود، همچنان احکام فقهی پدر را دارد و مادر اگر به مرد تبدیل شود، فقه تشیع او را همچنان مادر بچه می داند و مسایل حضانت، نفقه و مهریه و سایر موارد مرتبط، با جایگاه او در خانواده همچنان پابرجاست. یکی از آن موارد، مسأله «تأثیر تغییر جنسیت بر ازدواج» است که اگرمردی ازدواج کرده باشد، و آن گاه تغییر جنسیت دهد، ازدواجش باطل می شود و همین طور در مورد زن.
    سهم الارث شخصی که تغییر جنسیت داده است، نیز تابع جنسیت جدید است؛ بدین معنا که اگر زن تغییر جنسیت بدهد و مرد شود، دو برابر خواهر خود سهم الارث دریافت می کند، و اگر مردی تغییر جنسیت دهد و زن گردد، نصف برادر خود سهم الارث دریافت می کند.
    *اگر قبلا بر اساس جنسیت مردانه، دو برابر خواهر خود سهم الارث گرفته باشد و سپس زن شود، آیا باید یک سهم را برگرداند؟
    **خیر؛ اگر بر اساس یک جنسیتی، سهم الارث گرفته باشد و سپس وضعیت جنسی او عوض شود، تغییری در سهم الارث گذشته او ایجاد نمی شود. به عبارت دیگر، مثلا پدری از دنیا رفته است، پسر دو برابر خواهر خود، سهم الارث دریافت کرده است. چنان چه پسر تغییر جنسیت دهد، تغییری در سهم الارث گذشته وی ایجاد نمی شود؛ زیرا تغییر جنسیت وی پس از فوت پدرش بوده است.
    *آیا در خصوص قوانین فقهی و حقوقی در مورد این افراد با مشکلی مواجه نیستیم؟
    **خوشبختانه در ایران مسایل فقهی و حقوقی بیمارانی که خواهان تغییر جنسیت هستند، حل شده؛ چه این که مرحوم امام خمینی با صراحت برای بیماران اختلال هویت جنسی، فتوا به جواز تغییر جنسیت داد و در حال حاضر رهبر معظم انقلاب، معتقد به جواز تغییر جنسیت است و همان طور که گفتم، یک پشتوانه فقهی برای حقوق جمهوری اسلامی شکل گرفته، که بر اساس فتوای امام راحل و مقام معظم رهبری، دادگاه ها برای بیماران جسمی(خنثی ها) یا بیماران اختلال هویت جنسی، مجوز تغییر جنسیت صادر می کنند. پس از تغییر جنسیت، بر اساس همان مجوز دادگاه، شخص می تواند، مدارک خود را مانند: شناسنامه، کارت ملی و مدارک تحصیلی و غیره به نام جدید و با توجه به جنسیت جدید ، تغییر دهد.
    *نظر مذهب اهل سنت و ادیان دیگر از جمله مسیحیت در این زمینه چیست؟
    **به طور کلی، درمورد دو جنسی ها(خنثی ها)، در اهل سنت و شیعیان و کلیسای مسیحی اختلاف نظر مشاهده نمی شود. به عبارت دیگر، هر سه معتقدند: خنثی ها دارای بیماری جسمی هستند و برای این که از بلاتکلیفی جنسی در بیایند و به یک جنس کامل تبدیل شوند، می توانند عمل جراحی تغییر جنسیت انجام دهند. فقط محل بحث وگفتگوی علمی در مورد بیماران روانی یا ترانس سکشوال ها است که از نظر امام(ره) و آیة ا… خامنه ای و آیة ا… سیستانی و برخی دیگر از فقها اینها هم بیمار و مجاز به انجام عمل جراحی هستند؛ اما اهل سنت و کلیسای مسیحی دراین جا موضع گرفته اند و تغییر جنسیت این افراد را ممنوع و حرام می دانند و این اختلاف صرفا در بحث ترانس ها است.
    * وضعیت این گونه افراد در کشور از نظر پزشکی و اجتماعی چگونه است؟
    **خوشبختانه علم و فناوری پزشکی برای درمان و تعیین جنسیت این افراد در کشور ما وجود دارد و حتی افراد زیادی از کشورهای حاشیه خلیج فارس که به این عمل نیاز دارند، به ایران مراجعه می کنند. در ایران برای بیماران اختلال هویت جنسی، نهادهای حمایتی کمک ها و تسهیلاتی ارایه می کنند، اما مشکل این است که هنوز پذیرش اجتماعی در مورد این افراد به وجود نیامده است؛ یعنی به لحاظ فرهنگی نتوانسته ایم این افراد را به جامعه معرفی کنیم و تا اندازه ای درد و آلام آنان را کاهش دهیم و این افراد، گاه بعد از عمل جراحی، از جامعه و حتی از خانواده طرد می شوند. از نظر علمی نیز اقدامات زیادی صورت گرفته و تا به حال ده ها پایان نامه، تحقیق و مقاله در بحث تغییر جنسیت در ایران نوشته شده است؛ ضمن این که مباحث زیادی در رساله های عملیه و کتب استفتائات مراجع معظم تقلید در مورد این افراد ذکر شده است. حدود ۳۰۰ استفتا یا پرسش و پاسخ فقهی در این باره وجود دارد.

دیدگاه

برای درج دیدگاه، ثبت نام کنید و یا اگر عضو هستید، وارد شوید!