چرا باید از قانون اطاعت کرد ؟ کدام نیروی پنهانی در وراء قواعد حقوقی نهفته است که انسان را ملزم به پیروی می کند و توجیه کننده ی الزام ناشی از آنها است ؟
این سؤال به گونه ی دیگری نیز طرح شده است و آن این که منشأ اعتبار و ارزش قانون چیست ؟ بر چه اساسی می توان یک قانون را معتبر و ارزشمند...
مكتب مزبور داراى سابقه اى طولانى در تاریخ تفكر بشر است. اولین نظریه پردازان این مكتب در یونان قدیم، پیش از ظهور دین مسیحیت مى زیسته اند. به لحاظ تاریخى، مى توان حیات نظریه «حقوق طبیعى» را به دو دوره عمده تقسیم نمود. نقطه عطف در این تقسیم، عصرنوزایى است:
1. نظام قدیم حقوق طبیعى;
2. دوره...
اشاره: در حوزه ناپیموده فلسفه فقه لااقل پنج دسته پیش فرضهاى بسیار عمده وجود دارد كه نیاز به بررسى و مداقه است و فلسفه فقه به عنوان یك علم درجه دوم كه هدفش بررسى پیشفرض هاى علم فقه است نیازمند بازگشایى معرفتى است و آنچه در پى مىآید متن سخنرانى جناب استاد مصطفى ملكیان پیرامون فلسفه فقه...
دسته پنجم پیش فرضها «پیش فرض داد و ستد علوم» است. حوزه معرفتى فقه با سایر حوزه هاى معرفتى چه مقدار داد و ستد داشته، دارد و باید داشته باشد؟ من بر «داد و ستد داشته، دارد و باید داشته باشد» تاكید مىكنم، چون از این حیث دو بحث پیش و بحثهاى توصیه گرانه. (9) در آن قسمت كه مىگوییم چه...
نویسنده : کاتوزیان، ناصر
چکیده
فردگرایان بر این باور بودند که انسان به قراردادهای خویش پایبند است. در حقوق عمومی, قرارداد اجتماعی پایه و مبنای اقتدار عمومی است و در حقوق خصوصی, قرارداد در حکم قانون دو طرف عقد است. این اعتقاد بدین گونه توجیه می شود که قرارداد زاده اراده است و اراده تنها...
3. مفهوم اجتماعی و فردی عقد; نهادینه شدن قرارداد
ستایشگران قرارداد می گویند باید برای آزادی گفتگوی دو طرف, حداقلی در آن تأمین کرد. قراردادی که در آن آزادی نباشد قرارداد نیست. در مقابل این گفته, آنان که از اداره قرارداد طرفداری می کنند, می گویند مفاهیم اجتماعی رفته رفته همه قراردادها را به...
نویسنده : کاتوزیان، ناصر
چکیده: نویسنده مقاله درصدد بیان این نکته است که قانونگرایی مرحلهای است ضروری و باید باشد، امّا کافی نیست، بلکه در ادامه باید به جایی رسید که از دوران نظم به دوران عدالتخواهی هم وارد شویم. به نظر نویسنده محترم، ما اکنون در آستانه چنین تحولی قرار داریم. ایشان از...
نویسنده : کاتوزیان، ناصر
مقدمه
در سالیان اخیر, آنچه بیشتر از هر چیز, فکر مرا مشغول ساخته, یافتن راهی معقول برای مردمی کردن حقوق و نزدیک کردن قواعد آن به نیازهای اجتماعی و خواسته های مردم است; به گونه ای که هم منطق حقوق محترم داشته شود, و هم حقوق با ضرورتهای اجتماعی همراه شود. به بیان...
نویسنده : کاتوزیان، ناصر
تلقی ما از فلسفه فقه مباحثی است که به کلیت فقه میپردازد، و به آن دسته از پرسشهای اساسی که رویاروی کل فقه قرار دارد، پاسخ میدهد; مباحثی که روند کار فقه را در دو حوزه، یکی کل فقه و دیگری کار فقیه بررسی میکند. لذا به گمان ما علم اصول و رجال هم در واقع پس از فلسفه...
شاید بتوان راه جمع دیگری عرضه کرد: ما در بررسی یک علم، درست است که میگوییم «علم موجود» ولی حقیقت آن علم را، به اصطلاح، در نظر میگیریم. طبیعی است که در فلسفه، علم به آنچه موجود استبه شکل سطحی مطرح نیست، بلکه به روح و حقیقت علم هم نظر داریم. اینجاست که طبیعتا حالت نقادی پیدا میشود. از...