پیشگیری از جرم
پیشگیری از جرم گوشه هایی از این مقاله: بيگمان، هرگونه چارهانديشي در جلوگيري از رخداد جرم، منطقيترين رويكرد به شمار ميرودتاآنجا كه به باور برخي، دستيابي به سياست جنايي مؤثر به قرار دادن تدابير پيشگيرنده در درجه نخست از اهميت پيوسته است. مهمترين راهكارهاي پيشگيري از جرم عبارتند از: بهرهگيري از مجازاتهايي كه در رديف تدابير تأميني – تربيتي جاي دارند، گونة خاص برخورد با مجرمان خطرناك و سرانجام، برگرفتن شيوههاي خاص جراي كيفر. در ذيل اين موارد سه گانه را مورد بررسي قرار ميدهيم. يادآوري ميشود هرچند راههاي سه گانة مزبور، جداگانه بررسي شدهاند، ولي از يكديگر جدا و بيگانه نيستند. الف. پيشگيري و تدابير تأميني – تربيتي: رويكرد پيشگيري از جرم با چشمپوشي از گذشته مجرم و به منظور جلوگيري از تكرار جرم، تنها به آيندة او چشم ميدوزد. به كارگيري تدابير امنيتي يا چارهانديشيهاي درمانكننده نيز در همين زمينه ميباشد. گفتني است بهرهگيري از اين تدابير در پيشگيري از جرم با هدف پيش گفته از مجازات، يعني اصلاح و بازپروري مجرم، بيگانه نميباشد، بلكه از راههاي دستيابي به آن نيز به شمار ميرود. تفاوت در آن است كه اگر اين راهكار در مورد مجرمان خطرناك به كار بسته شود براي تحقق هدف پيشگيري ميباشد و چنانچه آن را دربارة مجرمان عادي عملي سازيم كاركرد بهسازي و اصلاح مجرم را از كيفر در پيش گرفتهايم. خاستگاه بهرهگيري از اين ساز و كار در حقوق جزا جايگزيني اصل استعداد بزهكار براي زندگي به جاي اصل كلاسيك تناسب ميان كيفر و بزه ميباشد. به باور معتقدان اين نگرش، دستيابي به هدف حقيقي كيفر، يعني دفاع از جامعه، جز از راه دفاع از افراد آن امكانپذير نميباشد. بدينسان، دفاع واقعي از اجتماع تنها در پرتو اصلاح مجرمان، برگرفتن چارهانديشيها براي ورود دوبارة آنان به گروه غير بزهكار و از ميان بردن زمينهها و چرايي رخداد بزهكاري، دستيافتني است. افزون بر گراماتيكا و مارك آنسل، آنكريكوفري، گاروفالو، و لمبرزو از جمله انديشمندان حقوق كيفري ميباشند كه به موضوع تدابير تأميني – تربيتي پرداختهاند. آنكريكوفري و گاروفالو كه در سنجش با لمبرزو ميانهروتر بودند؛ براي رهايي جامعه از دست بزهكاران، به كارگيري اقدامات خنثا و طردكننده دربارة آنان را كافي نميدانستند و بر اين باور بودند كه گسترش تدابير دفاع اجتماعي، ضروري است. از ديدگاه آنان محيط اجتماعي بايد به گونهاي سامان يابد كه در آن، پيشگيري از جرم مشهود باشد. لاسكاني كه خود از همين گروه است، با تأكيد بر نقش تدابير تأميني – تربيتي در از ميان بردن ريشة بزهكاري مينويسد: ابتكار اجتماعي در برابر جبرگرايي بيتحرك كه ناشي از نظرية انسانشناختي است قرار ميگيرد. اگر محيط اجتماعي همه چيز ميباشد و اگر محيط اجتماعي به اندازه كافي نارساست، به گونهاي كه همواركنندة زمينة رشد سرشتهاي مجرمانه ميباشد، پس اقدامات اصلاحي در اين محيط و بر شرايط تأثير گذاري بايد متمركز شود در حقيقت، وي با ردّّ ديدگاه جبرگرايي كه بر تأثيرپذيري مجرم، از محيط استوار است پيشنهاد ميكند: ما بايد بر روي همين محيط تأثيرگذار كاركنيم و نگذاريم بزهكار را در انجام رفتار مجرمانه جهت دهد. از آنجا كه محيط، با وجود تأثيرگذاريهاي فراوان بر مجرم، نميتواند تنها علت شكلگيري جرم به شمار آيد؛ از اينرو، رويكرد ابتكار اجتماعي لاسكاني، در برابر نگرش جبرگرايي بيتحرك پوزيتويستها، منطقي مينمايد؛ چرا كه محيط را تنها در رديف يكي از عوامل تأثيرگذار در پديدة جزايي جاي ميدهد، ، نه علت تامه آن. حقيقت اين است كه پذيرفتن تأثير يك عامل به معناي علت تامه بودن آن نميباشد، بلكه تنها يكي از عوامل تأثيرگذار است. نتيجه آنكه مجازات را نميتوان تنها بر پاي همان عامل تأثيرگذار استوار نمود. ب. پبيشگيري و روياوريي با حالت خطرناك: به كار بسته شدن تدابير تأميني- تربيتي درباره گروهي خاص از بزهكاران، در آغاز به وسيلة لمبرزو، آنكريكوفري و گاروفال، مطرح شد. دو كيفرشناس نخست با پذيرش پايه مكتب تحققي در حقوق جزا، يعني نبود آزادي اراده در مجرم، براي پوشش ناكارآمدي آن در جرمزدايي گفتن كه آموزة اخلاقي اين مكتب كيفري بايد به مسئوليت اجتماعي آن تغيير يابد، آنگاه دفاع از جامعه و ادامه در
پیشگیری از جرم گوشه هایی از این مقاله: بيگمان، هرگونه چارهانديشي در جلوگيري از رخداد جرم، منطقيترين رويكرد به شمار ميرودتاآنجا كه به باور برخي، دستيابي به سياست جنايي مؤثر به قرار دادن تدابير پيشگيرنده در درجه نخست از اهميت پيوسته است. مهمترين راهكارهاي پيشگيري از جرم عبارتند از: بهرهگيري از مجازاتهايي كه در رديف تدابير تأميني – تربيتي جاي دارند، گونة خاص برخورد با مجرمان خطرناك و سرانجام، برگرفتن شيوههاي خاص جراي كيفر. در ذيل اين موارد سه گانه را مورد بررسي قرار ميدهيم. يادآوري ميشود هرچند راههاي سه گانة مزبور، جداگانه بررسي شدهاند، ولي از يكديگر جدا و بيگانه نيستند. الف. پيشگيري و تدابير تأميني – تربيتي: رويكرد پيشگيري از جرم با چشمپوشي از گذشته مجرم و به منظور جلوگيري از تكرار جرم، تنها به آيندة او چشم ميدوزد. به كارگيري تدابير امنيتي يا چارهانديشيهاي درمانكننده نيز در همين زمينه ميباشد. گفتني است بهرهگيري از اين تدابير در پيشگيري از جرم با هدف پيش گفته از مجازات، يعني اصلاح و بازپروري مجرم، بيگانه نميباشد، بلكه از راههاي دستيابي به آن نيز به شمار ميرود. تفاوت در آن است كه اگر اين راهكار در مورد مجرمان خطرناك به كار بسته شود براي تحقق هدف پيشگيري ميباشد و چنانچه آن را دربارة مجرمان عادي عملي سازيم كاركرد بهسازي و اصلاح مجرم را از كيفر در پيش گرفتهايم. خاستگاه بهرهگيري از اين ساز و كار در حقوق جزا جايگزيني اصل استعداد بزهكار براي زندگي به جاي اصل كلاسيك تناسب ميان كيفر و بزه ميباشد. به باور معتقدان اين نگرش، دستيابي به هدف حقيقي كيفر، يعني دفاع از جامعه، جز از راه دفاع از افراد آن امكانپذير نميباشد. بدينسان، دفاع واقعي از اجتماع تنها در پرتو اصلاح مجرمان، برگرفتن چارهانديشيها براي ورود دوبارة آنان به گروه غير بزهكار و از ميان بردن زمينهها و چرايي رخداد بزهكاري، دستيافتني است. افزون بر گراماتيكا و مارك آنسل، آنكريكوفري، گاروفالو، و لمبرزو از جمله انديشمندان حقوق كيفري ميباشند كه به موضوع تدابير تأميني – تربيتي پرداختهاند. آنكريكوفري و گاروفالو كه در سنجش با لمبرزو ميانهروتر بودند؛ براي رهايي جامعه از دست بزهكاران، به كارگيري اقدامات خنثا و طردكننده دربارة آنان را كافي نميدانستند و بر اين باور بودند كه گسترش تدابير دفاع اجتماعي، ضروري است. از ديدگاه آنان محيط اجتماعي بايد به گونهاي سامان يابد كه در آن، پيشگيري از جرم مشهود باشد. لاسكاني كه خود از همين گروه است، با تأكيد بر نقش تدابير تأميني – تربيتي در از ميان بردن ريشة بزهكاري مينويسد: ابتكار اجتماعي در برابر جبرگرايي بيتحرك كه ناشي از نظرية انسانشناختي است قرار ميگيرد. اگر محيط اجتماعي همه چيز ميباشد و اگر محيط اجتماعي به اندازه كافي نارساست، به گونهاي كه همواركنندة زمينة رشد سرشتهاي مجرمانه ميباشد، پس اقدامات اصلاحي در اين محيط و بر شرايط تأثير گذاري بايد متمركز شود در حقيقت، وي با ردّّ ديدگاه جبرگرايي كه بر تأثيرپذيري مجرم، از محيط استوار است پيشنهاد ميكند: ما بايد بر روي همين محيط تأثيرگذار كاركنيم و نگذاريم بزهكار را در انجام رفتار مجرمانه جهت دهد. از آنجا كه محيط، با وجود تأثيرگذاريهاي فراوان بر مجرم، نميتواند تنها علت شكلگيري جرم به شمار آيد؛ از اينرو، رويكرد ابتكار اجتماعي لاسكاني، در برابر نگرش جبرگرايي بيتحرك پوزيتويستها، منطقي مينمايد؛ چرا كه محيط را تنها در رديف يكي از عوامل تأثيرگذار در پديدة جزايي جاي ميدهد، ، نه علت تامه آن. حقيقت اين است كه پذيرفتن تأثير يك عامل به معناي علت تامه بودن آن نميباشد، بلكه تنها يكي از عوامل تأثيرگذار است. نتيجه آنكه مجازات را نميتوان تنها بر پاي همان عامل تأثيرگذار استوار نمود. ب. پبيشگيري و روياوريي با حالت خطرناك: به كار بسته شدن تدابير تأميني- تربيتي درباره گروهي خاص از بزهكاران، در آغاز به وسيلة لمبرزو، آنكريكوفري و گاروفال، مطرح شد. دو كيفرشناس نخست با پذيرش پايه مكتب تحققي در حقوق جزا، يعني نبود آزادي اراده در مجرم، براي پوشش ناكارآمدي آن در جرمزدايي گفتن كه آموزة اخلاقي اين مكتب كيفري بايد به مسئوليت اجتماعي آن تغيير يابد، آنگاه دفاع از جامعه و ادامه در
